Ιστορική αναδρομή

Με τον Ν. 3374/2005 θεσμοθετήθηκε στην Ελλάδα, για πρώτη φορά η διασφάλιση της ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση, όπως είχαν ήδη πράξει και οι υπόλοιπες 47 χώρες του ΕΧΑΕ.

Τα βασικά σημεία του νόμου που αφορούν στο σύστημα διασφάλισης ποιότητας είναι:
  • Οι διαδικασίες διασφάλισης της ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση.
  • Οι βασικές αρχές και οι δείκτες ποιότητας της Ανώτατης Εκπαίδευσης όπως ορίστηκαν στην Σύνοδο των Υπουργών Παιδείας των 47 χωρών στο Bergen το 2005.
  • Η σύσταση της Αρχής Διασφάλισης Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση (ΑΔΙΠ) H Αρχή Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση (ΑΔΙΠ) άρχισε να λειτουργεί το 2006 ως θεματοφύλακας για θέματα ποιότητας της Ανώτατης Εκπαίδευσης, διοικούμενη από τον Πρόεδρο αυτής και την Ολομέλεια που αποτελείτο από 10 Καθηγητές ΑΕΙ (6 Παν/μίων και 4 ΤΕΙ) και εκπρόσωπο των ερευνητικών κέντρων.
  • Η ΑΔΙΠ είναι διοικητικά αυτόνομη, εποπτεύεται από τον Υπουργό Παιδείας και είναι υπεύθυνη σε κεντρικό επίπεδο για τη διασφάλιση της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σκοπός της ΑΔΙΠ είναι να προωθήσει στα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της χώρας τις κατευθυντήριες οδηγίες για την διαδικασία της αξιολόγησης, καθώς επίσης να εποπτεύει, να συντονίζει και να υποστηρίζει όλες τις διαδικασίες αξιολόγησης στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΕΙ).
  • Η ΑΔΙΠ δεν είναι ούτε ελεγκτικός ούτε παρεμβατικός μηχανισμός στη λειτουργία, την αποστολή ή τη φυσιογνωμία της Ανώτατης Εκπαίδευσης.
  • Σκοπός της ΑΔΙΠ είναι να διαμορφώσει και εφαρμόσει ένα ενιαίο σύστημα διασφάλισης ποιότητας ως σύστημα αναφοράς για τα επιτεύγματα και το έργο που επιτελούν τα Ιδρύματα Ανώτατης Εκπαίδευσης. Επίσης, να συγκεντρώσει και να κωδικοποιήσει τις κρίσιμες εκείνες πληροφορίες, που θα καθοδηγήσουν την Πολιτεία στην αποτελεσματική ενίσχυση της Ανώτατης Εκπαίδευσης της χώρας.

Το αντικείμενο της διασφάλισης ποιότητας, όπως αναφέρεται στο νόμο:
" … συνίσταται στη συστηματική, τεκμηριωμένη και λεπτομερή αποτίμηση, ανάδειξη και καταγραφή του έργου των Ιδρυμάτων Ανώτατης Εκπαίδευσης, με τη χρήση αντικειμενικών κριτηρίων και στην κριτική ανάλυση [του έργου]. Με βάση τα αποτελέσματα της αξιολόγησης λαμβάνονται από τα ακαδημαϊκά ιδρύματα και την πολιτεία τα απαραίτητα μέτρα διασφάλισης και βελτίωσης της ποιότητας του έργου που επιτελούν τα Ιδρύματα Ανώτατης Εκπαίδευσης στο πλαίσιο της αποστολής τους να παρέχουν ανώτατη παιδεία υψηλού ποιοτικού επιπέδου."

Ο Νόμος 3374/2005 προβλέπει επίσης τη δημιουργία "Μονάδας Διασφάλισης Ποιότητας (ΜΟΔΙΠ)" σε κάθε Ίδρυμα Ανώτατης Εκπαίδευσης προκειμένου να υποστηρίξει και να συντονίσει τις διαδικασίες αξιολόγησης του καθώς και την εσωτερική διασφάλιση ποιότητας.

Σε αξιολόγηση υπόκεινται οι ακαδημαϊκές μονάδες (Σχολές ή Τμήματα), από τις οποίες αποτελούνται τα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης και διαμέσου αυτών κάθε ίδρυμα ανώτατης εκπαίδευσης συνολικά. Η αξιολόγηση κάθε ιδρύματος ανώτατης εκπαίδευσης γίνεται με βάση την αξιολόγηση των επί μέρους ακαδημαϊκών μονάδων, από τις οποίες αποτελείται, και την αξιολόγηση της λειτουργίας του ιδρύματος συνολικά, στηρίζεται δε στην Έκθεση Εσωτερικής Αξιολόγησης, την οποία οι επί μέρους Ακαδημαϊκές Μονάδες καταρτίζουν επί τη βάσει αρχών και κριτηρίων που έχει θεσπίσει ή/και εξειδικεύσει η ΑΔΙΠ και στην Έκθεση Εξωτερικής Αξιολόγησης, η οποία καταρτίζεται από Εξωτερικούς Εμπειρογνώμονες, ακαδημαϊκούς Πανεπιστημίων του εξωτερικού ή ερευνητές μετακινούμενους στην Ελλάδα με επιλογή, πρωτοβουλία και ευθύνη της Αρχής και οι οποίοι εργάζονται επίσης επί τη βάσει αρχών και κριτηρίων που έχει επίσης θεσπίσει ή/και εξειδικεύσει η ΑΔΙΠ.

Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης δημοσιοποιούνται από την ΑΔΙΠ με τον πλέον πρόσφορο τρόπο, ώστε να εξασφαλίζεται η ευρύτερη δυνατή διαφάνεια του εθνικού συστήματος ανώτατης παιδείας. Με βάση τα αποτελέσματα της Εξωτερικής αξιολόγησης λαμβάνονται από τα ακαδημαϊκά ιδρύματα και την Πολιτεία τα αναγκαία μέτρα διασφάλισης και βελτίωσης της ποιότητας του έργου που επιτελούν τα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης στο πλαίσιο της αποστολής τους να παρέχουν ανώτατη παιδεία υψηλού ποιοτικού επιπέδου.

Η Αρχή περάτωσε μέχρι σήμερα την εξωτερική αξιολόγηση όλων των ακαδημαϊκών μονάδων των ΑΕΙ, πλην εκείνων που καταργήθηκαν συγχωνεύτηκαν ή μετονομάσθηκαν με το σχέδιο ΑΘΗΝΑ.

Ο Νόμος 4009/2011 επέφερε μια ουσιώδους σημασίας αλλαγή στη δομή, στη λειτουργία και στις αρμοδιότητες της Αρχής. ανέθεσε στην Αρχή, την πιστοποίηση των προγραμμάτων των ακαδημαικών μονάδων της ανώτατης εκπαίδευσης την Ολομέλεια αντικαθιστώντας την με Διοικητικό Συμβούλιο, αποτελούμενο και αυτό από 11 μέλη, ακαδημαϊκούς ελληνικών ΑΕΙ (6 Παν/μίων και 4 ΤΕΙ).

Το έργο της ΑΔΙΠ

Έως σήμερα η ΑΔΙΠ:
  • περάτωσε την υλοποίηση των διαδικασιών εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης 380 τμημάτων των ελληνικών ΑΕΙ, και συντόνισε την έλευση άνω των 1580 εξωτερικών εμπειρογνωμόνων καθηγητών ΑΕΙ του εξωτερικού, (αναζήτηση εμπειρογνωμόνων ανά γνωστικό πεδίο στα site των Πανεπιστημίων Εξωτερικού, εγγραφή στο Μητρώο Εξωτερικών Εμπειρογνωμόνων της ΑΔΙΠ, προσπάθεια συγκρότησης πενταμελούς επιτροπής σε ημερομηνία αποδεκτής από όλους, έλεγχος αν υπάρχει conflict of interest, κράτηση αεροπορικών εισιτηρίων εξωτερικού- εσωτερικού, κράτηση ξενοδοχείων, έλεγχος έκθεσης Εξωτερικής Αξιολόγησης, έλεγχος παραστατικών και πληρωμή εξόδων μετακίνησης και ημερήσιας αποζημίωσης των αξιολογητών)
  • περάτωσε τη σύνταξη του Μητρώου εξωτερικών εμπειρογνωμόνων της ΑΔΙΠ, το οποίο σήμερα περιλαμβάνει 4867 Επιστήμονες (Καθηγητές, Ερευνητές κλπ) του Εξωτερικού και το οποίο παρέδωσε και ενσωματώθηκε στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του Υπουργείου Παιδείας "ΑΠΕΛΛΑ".
  • υποστήριξε τις διαδικασίες εκλογής και προαγωγής μελών ΔΕΠ και ΕΠ των ΑΕΙ, ανταποκρινόμενη στα αιτήματα τμημάτων ΑΕΙ για την επιλογή εκλεκτόρων σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 19 του Ν. 4009/2011 σύμφωνα με το οποίο τα εξωτερικά μέλη των εκλεκτορικών επιλέγονται από το Μητρώο Ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων της ΑΔΙΠ.
  • το Τμήμα Τεκμηρίωσης και Ερευνών της δραστηριοποιήθηκε στην συγκέντρωση και ανάλυση ποσοτικών και ποιοτικών στοιχείων, στον καθορισμό δεικτών ποιότητας για την Ανώτατη Εκπαίδευση, καθώς και στη σύνταξη μελετών βάση τόσο τις Εκθέσεις Εσωτερικής Αξιολόγησης των Τμημάτων, και τις Εκθέσεις των Ιδρυμάτων που συντάσσονται από τις ΜΟΔΙΠ των ΑΕΙ, αλλά και από τις Εκθέσεις Εξωτερικής Αξιολόγησης. Τα ανωτέρω στοιχεία και μελέτες διαβιβάστηκαν στο Υπουργείο Παιδείας προκειμένου να ληφθούν υπόψη στη σύνταξη του Σχεδίου ΑΘΗΝΑ.
  • μελέτησε και συνέταξε τα Κριτήρια Αναδιάρθρωσης του Χάρτη της Ανώτατης Εκπαίδευσης και
  • εξέδωσε δύο Γνωμοδοτήσεις επί του Σχεδίου ΑΘΗΝΑ.

Τέλος η ΑΔΙΠ κατ΄επιταγήν του Ν.4009/11 μελέτησε και συνέταξε:
  • την Ανάλυση Γενικών Κριτηρίων Πιστοποίησης Προγραμμάτων Σπουδών
  • Σχέδιο Πρότασης Ακαδημαϊκής Πιστοποίησης Προγράμματος Σπουδών
  • Σχέδιο Περιγράμματος Μαθήματος
  • Σχέδιο για την Αξιολόγηση Ιδρύματος και την Πιστοποίηση του Εσωτερικού Συστήματος Διασφάλισης Ποιότητας.